Khó nhận biết sự "bất thường" trong báo cáo tài chính

Doanh nghiệp Việt Nam có đặc trưng mua - bán lòng vòng, để nhận ra sự bất thường giữa các con số tài chính là không đơn giản.

Theo ông Phạm Kinh Luân, Giám đốc Phân tích Stox Plus cho không có một quy định chung nhất cho mối quan hệ giữa tiền mặt, doanh thu và lợi nhuận tại tất cả các doanh nghiệp, bởi mỗi doanh nghiệp có một đặc trưng riêng do tính chất kinh doanh hoặc tính chất ngành nghề quyết định.

Chẳng hạn, doanh nghiệp ngành xây dựng có doanh thu, lợi nhuận, nhưng tiền mặt không có. Trường hợp này thường xảy ra khi doanh nghiệp thực hiện công trình lớn, làm nhiều năm mà chủ đầu tư, nhất là Nhà nước, chỉ thực hiện trả tiền 1 lần khi công trình hoàn tất. Trong suốt quá trình làm công trình, doanh nghiệp phải bỏ vốn tự có, phải đi vay và chế độ kế toán hiện hành cho phép được kết chuyển một phần doanh thu, lợi nhuận, nhưng dòng tiền thực tế hầu như không có.

Vai trò của tiền mặt trong hoạt động của doanh nghiệp là rất quan trọng, không thể nói lãi lớn mà không có tiền mặt. Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam có đặc trưng là đa ngành nghề, đan xen sở hữu, mua bán lòng vòng, A "đẻ" ra B, B đẻ ra C..., rồi các DN này lại có quan hệ giao dịch với nhau, nên việc rạch ròi hiệu quả hoạt động của từng DN là không đơn giản. Đặc biệt, phát hiện ra những bất thường từ các con số tài chính là rất khó khăn.

Sự kiện Chủ tịch CTCP Dược Viễn Đông (DVD) bị khởi tố hình sự và kèm theo đó là những phát hiện về tình trạng giao dịch lòng vòng, mua bán nội bộ, đẩy đưa doanh thu, lợi nhuận trong cùng hệ thống DVD là một cảnh báo quan trọng cho NĐT. Mặc dù DVD đã được 1 trong 4 công ty kiểm toán hàng đầu thế giới kiểm toán, nhưng vẫn để xảy ra sai sót đến mức không ngờ.

Để khỏi mắc bẫy, NĐT chỉ có một cách là phải xem kỹ, đọc kỹ báo cáo tài chính và phải thấu hiểu sự dịch chuyển của dòng tiền phía sau những con số. Nếu chỉ dựa vào báo cáo phân tích, nhận định của CTCK thì NĐT cần lưu ý một điều là các CTCK có thực sự độc lập với DN được phân tích, khuyến nghị hay không?

Thực tế, có nhiều CTCK đang là cổ đông, cổ đông lớn trong nhiều DN niêm yết, nhưng trong các báo cáo, phân tích về DN, CTCK lại hoàn toàn không công bố điểm này. Khi có lợi ích liên quan thì những phân tích, khuyến cáo từ CTCK rất khó khách quan và trung thực.

Theo ông Luân, để hiểu sự chuyển động của những con số tài chính tại DN, NĐT hoặc là phải tự nâng cao khả năng nhận biết của mình, hoặc là phải thực sự chọn được những đơn vị tư vấn khách quan, công tâm và hiểu biết.

Theo Diễn Đàn Kinh Tế Việt Nam