Ngành PR ở Trung Quốc: Tiền và quyền lấn lướt

Dù hiểu được giá trị của hoạt động quan hệ công chúng (Public Relations - PR) nhưng nhiều doanh nghiệp Trung Quốc vẫn sử dụng tiền bạc và quyền lực để lũng đoạn báo chí, truyền thông hơn là tìm kiếm hoạt động PR chuyên nghiệp.

Rò rỉ hóa chất tại một nhà máy khai thác đồng của Zijin Mining Group

Tiền - quyền làm báo chí im tiếng

Tuần trước, nhật báo Tuổi trẻ Trung Quốc (China Youth Daily) cùng với báo Tin tức Kinh doanh Trung Quốc (China Business News - CBN) đã cùng xuất bản một báo cáo cho rằng Công ty Khoáng sản Zijin Mining Group ở tỉnh Phúc Kiến - Trung Quốc đã tìm cách hối lộ phóng viên và một số tờ báo để họ ngừng đăng các bài báo đề cập đến việc rò rỉ hóa chất tại một nhà máy khai thác đồng của Zijin Mining Group. Báo cáo cho rằng việc rò rỉ trên có thể dẫn đến một thảm họa môi trường.

Sau đó, một số tin tức cho biết một phóng viên của báo Quan sát Kinh tế đã bị cảnh sát tỉnh Chiết Giang liệt vào danh sách truy nã toàn quốc. Người ta cho rằng đó chính là kết quả của việc phóng viên này viết loạt bài cáo buộc lãnh đạo của một công ty giấy ở địa phương là Zhejiang Kan đã có nhiều hành động phi pháp, bao gồm tham ô và giao dịch nội gián.

Đến nay, Tổng cục Báo chí và xuất bản Trung Quốc đã bắt đầu cuộc điều tra liệu Công ty Zijin Mining có tìm cách hối lộ phóng viên hay không.

Một nhóm công tác của Quốc vụ viện Trung Quốc cũng đang tiến hành khảo sát tình trạng rò rỉ hóa chất. Rồi lãnh đạo tỉnh Chiết Giang cũng yêu cầu công an địa phương xin lỗi phóng viên và gạch bỏ tên người phóng viên này ra khỏi danh sách truy nã.

Tuy phía báo chí tạm thời đã gặt hái được thành quả bước đầu, nhưng cả hai vụ trên là lời nhắc nhở về mối quan hệ giữa báo chí và doanh nghiệp tại Trung Quốc.

Hiện tại, một số công ty Trung Quốc đã nhận thức được trách nhiệm của doanh nghiệp cũng như giá trị của hoạt động PR chuyên nghiệp. Một số nhà điều hành doanh nghiệp và quản trị PR cũng bắt đầu hướng đến việc tạo ra những điển hình tốt bằng cách tuân thủ pháp luật. Ngày càng có nhiều doanh nghiệp, cả tư nhân lẫn nhà nước, ở Trung Quốc đã bắt đầu nhận ra sự cần thiết của PR chuyên nghiệp.

Nhưng Cai Jinqing, một cộng sự ở văn phòng tại Bắc Kinh của Công ty PR Brunswick, nhận xét rằng sự hiểu biết tổng thể về PR tại Trung Quốc vẫn còn trong giai đoạn sơ khai. Bởi việc sử dụng tiền bạc và ảnh hưởng để làm im tiếng báo chí và công chúng đang diễn ra hết sức phổ biến, bất chấp sức lan truyền của Internet làm cho mọi hành vi tiêu cực khó che đậy được. Các doanh nghiệp Trung Quốc có thói quen dùng các khoản tiền gọi là “tiền đi lại” hay tài trợ các chuyến đi, hợp đồng quảng cáo để “bôi trơn” quan hệ với các phóng viên, cơ quan báo chí. Đổi lại, doanh nghiệp mong chờ các bài báo nói tốt về họ.

Báo chí và phóng viên đã bị tác động mạnh, thậm chí một số phóng viên còn tìm cách trục lợi từ việc viết bài quảng cáo cho đến “thủ tiêu” hoàn toàn một bài báo mà doanh nghiệp không mong muốn. Một chuyên gia PR với hàng chục năm kinh nghiệm làm việc cho các công ty đa quốc gia tại Trung Quốc đã nhận xét rằng: “PR là tạo ra giá trị và bảo vệ giá trị. Ở Trung Quốc, cả hai thứ đều được thực hiện bằng tiền bạc. Và bạn có thể thất bại ở cả hai thứ nếu bạn không chịu chung tiền”. Ngoài ra, tất cả các đơn vị báo chí Trung Quốc đều phải liên kết với một cơ quan chính phủ, nên hiển nhiên người ta cũng nghi ngờ rằng một số bài báo bị tác động bởi các ảnh hưởng chính trị.

“Nhiệt huyết” bị thử thách

Tuy vậy, giới báo chí Trung Quốc vẫn có một số người thực sự đam mê nghề báo và một số người đã phải trả giá khi dám công bố những sự thật. Sự bùng nổ của Internet và việc ngày càng có nhiều phương tiện truyền thông theo định hướng phục vụ thị trường đã phần nào giúp nuôi dưỡng khát vọng làm báo đúng nghĩa. Một trong ba phóng viên thực hiện bài viết tố cáo việc rò rỉ của Zijin Mining Group cho biết rằng ông đã từ chối nhận “tiền đi lại” bởi nếu nhận tiền thì ông sẽ bị sa thải. Bù lại, báo của ông đã thưởng cho ông 5.000 nhân dân tệ (khoảng 793 đô la) cho báo cáo trên.

Nhưng những nhiệt huyết của các nhà báo đang gặp rất nhiều thử thách. Chen Qiang, một trong các phóng viên thực hiện bài phản ánh tiêu cực của Công ty Zijin Mining Group, nói rằng nhiều lúc ông không dám nói với mọi người mình là phóng viên, bởi nhiều phóng viên có tiếng đã làm việc cho tiền bạc và quyền lực.

Một đồng tác giả khác trong báo cáo về Zijin Mining Group là Shao Fangqing, phóng viên của CBN, cũng nói rằng ông rất buồn khi những người dân địa phương sống trong vùng bị ảnh hưởng đã không tin rằng ông sẽ lên tiếng cho họ. Shao cũng cho biết thêm là nhiều công ty đã không vui vì ông từ chối nhận “tiền đi lại” khi tham gia các sự kiện báo chí, bởi các công ty lo ngại rằng ông sẽ viết không tốt về họ.

Điều đó cũng có thể khiến ông Shao không còn được tham gia các sự kiện báo chí trong tương lai. Cả hai phóng viên Chen và Shao đều nói rằng họ đã rút lui khỏi việc tiếp tục thực hiện đưa tin vụ việc của Zijin Mining Group khi tòa soạn lo ngại về an toàn cá nhân của hai phóng viên.

Quantritructuyen.com – Theo ehow.vn